‘Een indrukwekkend overzicht’

Een recensie van Leni Jansen op husserl.nl.

Vrouwelijke filosofen – Een historisch overzicht
In vroeger tijden waren vrouwen waren uitgesloten van officiële onderwijsinstellingen. Ook konden zij niet toetreden tot de kring van de filosofische vakbroeders en zijn zij niet opgenomen in de traditionele canon. Daardoor bleven velen van hen onbekend. Vrouwen zochten echter zelf dikwijls creatief naar andere wegen om zich te ontwikkelen, zoals bijvoorbeeld briefwisselingen. Hiervan is veel bewaard gebleven. Dit historisch materiaal is van grote waarde.

‘In vroeger tijden waren vrouwen uitgesloten
van officiële onderwijsopleidingen’

In deze lijvige bundel is door een groep van 5 vrouwen het werk van 69 vrouwelijke denkers uit 25 eeuwen bijeengebracht. Het boek is overzichtelijk ingedeeld in 7 tijdperken vanaf de Oudheid tot de 20e eeuw en verder. Elk deel bevat een algemene inleiding. Daarin komen de voornaamste filosofische stromingen aan bod en wordt een aantal vrouwelijke denkers uit die periode genoemd. Van de belangrijkste filosofes zijn de namen vetgedrukt, daardoor is het boek als naslagwerk efficiënt te raadplegen. Bij elke beschrijving staat een afbeelding van de betreffende vrouw en een korte bibliografie.
De samenstelsters pretenderen niet dat hun werk ‘compleet’ is, zij noemen het ook geen encyclopedie en hebben ook naar eigen zeggen niet alle filosofische begrippen voldoende ruimte kunnen geven. Voor hun uiteindelijke keuzes hebben zij zich uitgebreid laten adviseren door nationale en internationale deskundigen. Ook pragmatische overwegingen zoals beschikbaarheid van materiaal en een evenwichtige verdeling over tijdperken en de verschillende continenten speelden een rol.
Aan het boek hebben vierenzestig auteurs en talloze adviseurs meegewerkt. Het resultaat is een indrukwekkend overzicht. Ter illustratie enkele voorbeelden.

In de vroegste periode, de Oudheid, worden zes vrouwen vermeld waaronder Macrina de Jongere genoemd (327-379). De toevoeging de Jongere is gebruikt ter onderscheiding van haar tante, Macrina de Oudere (omstreeks 270-340). Macrina de Jongere was het oudste kind uit een gelovig, kroostrijk gezing van negen kinderen. Drie van haar ooms werden bisschop. Macrina kreeg, onder het toeziend oog van haar moeder Emmalia onderwijs in de heilige Schrift, vooral het Boek der Wijsheid en de psalmen. Ook was zij vaardig in het bewerken van wol, in die tijd een passende bezigheid voor deugdzame vrouwen. Macrina was al vroeg uitgehuwelijkt, maar haar ‘verloofde’ stierf op heel jonge leeftijd. Zij beschouwde zich vanaf dat moment als maagd-weduwe en weigerde alle andere aanzoeken en verkoos een godgewijd leven binnen het familieverband. Zij leidde samen met haar moeder het grote gezin. Na de dood Emmalia volgde Macrima haar op als hoofd van de gemeenschap. Zij voerde een grote verandering in: alle slavinnen werden vrijgelaten, en voortaan leefde Macrina samen met hen in een leven van gebed, armoede en vrijwillige soberheid. Macrina had veel invloed op haar broers, de bisschoppen Basilius en Naucratius. Ook had zij contact met theologen zoals Gregorius van Naziante en Eustachius van Sebaste. Van haar familie zijn zeven personen, waaronder zijzelf, als heiligen gecanoniseerd. Zij wordt wel omschreven als een filosofische heldin.
In het deel over de 19e eeuw worden tien vrouwen genoemd, onder meer Jane Addams (1860-1935), Olive Schreiner (1855-1920) en Rosa Luxemburg (1871-1919). Het laatste deel, de 20e eeuw en verder, is aanzienlijk langer en telt twintig namen. Was tot nu toe het filosofische landschap voornamelijk westers bepaald, hier komen ook Afrika, China en de islamitische wereld in beeld met onder meer Bing Xin (1900-1999), Sophie Oluwole (1935) en Saba Mahmood (1962). Uiteraard ontbreken ook de meer bekende vrouwen zoals Hannah Arendt, Simone de Beauvoir, Simone Weil en Iris Murdoch niet.

De bundel wordt besloten met een korte informatie over de auteurs. Daarmee zijn we beland op pagina 520 (Leni Jansen)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s